https://static.elcorreo.com/www/menu/img/zurekin-desktop.jpg

Soroslea

Soroslea
MIKEL CASAL

«Ez dakit ondo ulertu dudan... Egin ez nuen krimen bat nire gain hartzea nahi duzu?»

HARKAITZ CANO

Deklarazioa sinatu edo grabatu egin nahi zuen galdetuko zion Encinasek azkenik, eta gehienetan «sinatu» erantzungo zuen sujetuak, hala esaten zion esperientziak, lehenbailehen bukatu nahi izaten zuela jendeak. Askoz ere azkarragoa zen berak aurrez makinaz jotako folioaren amaieran zirrimarra bat botatzea, testua ahots goran irakurtzen hastea baino. Deklarazio labur bat aski zen kasuetan, aditu kaligrafoen eskeek eragindako buruko minak saihesteko, aitorpena osorik norbere kaligrafiarekin kopiarazten zien.

– Ez dakit ondo ulertu dudan… Egin ez nuen krimen bat nire gain hartzea nahi duzu?

– Ez zuk eta ez akusatuak egin ez zutena, ez ahaztu. Ekintza on bat, azkenean. Zuri berdin izango zaizu, eta norbait aske aterako da.

Abaildura momentu haietan indarrak ez ziren sobera. Defentsak baxu, gutxitan aterako zizuten ohorearen kontua; seme-alaba gazteak izan eta haiengan fedea zutenen kasuan, agian…, baina seme-alaba gazteengan fedea dutenak, ez gaitezen engaina, ez dira bertatik jauzi egiteko asmoz Golden Gate zubiko barandara igotzen.

– Ez gaizki ulertu: ez naiz ni izango ideia burutik kenduko dizuna, baina animatu ere ez zaitut egin nahi. Deklarazio hau zu hil ondoren baino ez litzateke publiko egingo. Fede osoa izan behar duzu nigan.

Beste inori ez zioten fede huraxe, berarentzat eskatzen zien Encinasek. Hori zen punturik delikatuena. Behin kafe bat hartzera gonbidatzen zenituelarik, damutu eta zuten ideia bertan behera utz zezaketen. Baina kontua ez zen zubian bertan negoziatzen hastea.

Heriotzaren korridorean zeudenen kasuak aztertu eta haien abokatuekin jartzen zen harremanetan. Kasuaren eta akusatuaren familiaren diru-sarreren araberako zenbateko bat adostu eta Encinas jauna bila hasten zen. Ez zuen edonork balio; inguru geografiko bereko norbait izatea komeni zen eta adin bertsukoa ere bai. Itxura fisikoak axola izaten zuen, baina ez derrigorrez hainbeste. Garrantzitsuena, beti bezala, istorio on bat izatea zen, biktimarekin zer harreman zuen asmatzea, han-hemenka xehetasun melodramatikoren bat tartekatzea. Hilerria aurrekari penal faltsuz betetzen zuela? Egia, baina zer kalte eragin zezakeen, horren truke hainbat errugabe heriotza kondenatik libratzen bazituen? Froga berriak zeudela argudiatuta, abokatuak kasuaren berrikuspena eskatzen zuen eta gehienetan ongi ateratzen zen jokaldia. Denborarekin, zurrumurrua zabaldu eta abokatuak beraiek hasi ziren Encinasekin zuzenean harremanetan jartzen. Oso garbi ikusi ezean, ordea, ez zuen sekula kasua onartzen. Epaile berberarekin ezin estrategia berbera birritan erabili, erran gabe doa; Encinas batetik bestera ibiltzera derrigortzen zuen horrek. Baina urtean suizida bat ehizatzea nahikoa zen, egiaz. Ez zegoen hobeki ordaindutako lanik.

– Konta, zerk eraman zaitu erabaki hau hartzera? Ziur zaude egitera zoazenaz?

Urtegietan topatzen zituen askotan, ez zekien zergatik joaten zen jendea hezeguneetara edo basora bere buruari tiro bat ematera, baina eskerrak eman behar zizkien leku publikoetan beren buruaz beste egiten zutenei, bai eta leku hauek suizidioaren arte guztiz noblerako peregrinazio leku klasiko bilaka zitezen laguntzen zuten hedabideei ere. Asko mugatzen zuen horrek bere «ehiza-perimetroa». Hortik aurrera, lorik gabeko gau asko, kataloxak eskuan zelatan, belatza bezain erne, bakarti burumakurren xerka. Inguratze fasea izaten zen delikatuena: beranduegi ez iristea. Gertatu izan zitzaion errebolberra eskuetan zuela otoitzean ari zenak otoitza amaitu gabe utzi eta lokian bala modu prezipitatuan sakatzea. Egoera kontrolagaitz horretan, Encinas bera ere ez zegoen guztiz salbu. Batek daki bere burua hiltzea erabaki duenak ez ote dezakeen azken unean beste mundurako trantzean konpainia nahi duela erabaki.

* * *

– Jai Alaia, hori zen nire negozioa.

Badu itxura, bai. Morroskoa da. Handia. Kotea. «Ongi», esan du Encinas jaunak bere kautarako: «Mugikortasun handiko pertsona eta apustuaren mundua gertu». Bat egiten du bila dabilenarekin. Jacksonvillen, hilketa hirukoitza. Kartzelan dagoen gizona zuria da, parean duena baino apur bat moztakagoa, baina DNA frogek kondenatu zuten eta bideo-kamera batek hartutako irudi lausoek, ez zen beste lekukorik.

Grebarena kontatu dio gero. Urtebete Miamiko frontoian giltzaperatuta, eskirolak, nola ordezko pilotariak ekartzen saiatu ziren soldata erdiaren truk haien lekuan joka zezaten. «Ez ginen konturatu jada inori ez zitzaiola Jai Alaia axola, apustuak beste nonbait zeuden… Frontoiak itxi zituztenean, Coral Gablesen sorosle aritu nintzen bolada batez, hondartzetan: neska bat ito zen ni beste batekin nengoen bitartean».

'Egon' aditzak zabaltzen dituen bidegurutze anitzetan nola sartu eta zer jorra, begitandu zaio Encinasi. Ulertu beharreko guztia ulertuta dago. 'Emakume' ere esan ahal izan du, baina zintzoa izan da: 'neska' esan du. Zesta jokalari ohi abailduak hirurogei urte inguru izango ditu; ez dirudi kontatzen ari zaiona atzo goizeko kontua denik. Baina gertaerek buruan uzten duten markaren goria, hori ez du beti igarotako denborak bakarrik erabakitzen.

«Gertatzen diren gauzak dira», bota du Encinas jaunak, ulerkor, sujetuak iragan kriminalik izan lezakeela jakin duelarik sentitu duen poza disimulatu ezinik. Hatzak gurutzatu ditu, kartzelaldirik jasan izatera, bat etor ez dadin espetxealdia berak zuritu behar duen krimena gertatu zen egunarekin.

– Aldia bete zenuen morroilopean?

– Ez. Aske utzi ninduten. Abokatu on bat izan nuen. Emaztea eta bion aurrezki guztiak zurrupatu zituen.

– Seme-alabarik?

Ezetz egin du buruaz.

– Emaztea eta biok soilik. Joan zen urtean hil zen, minbiziak jota. Kartak bota zizkionak asmatu egin zuen.

– Emaztea hilko zela?

– «Ur uherrak ikusten ditut, kontuz ur uherrekin», esan zigun.

Ez dago zalantzarik. Bat dator bila dabilen soslaiarekin.

– Gogoan duzu non zeunden 2008ko abenduaren 1ean?

Isilik geratu da. Jendeak memoria eskasa izaten du eskuarki. Datak eta datak daude, jakina. Dauzkanak, seme-alaben jaiotza urteen koordenadak lerra litzake memoria ildokatzeko; bidaiatzen duenak atzerrian pasatako aldien arabera berrosa lezake bere agenda. Lanpostu aldakorrek ere laguntzen dute («Urte horretan Missourin, inondik ere, arrantza aparejuak saltzen») edo olinpiar jokoak non ospatu ziren jakiteak, kirolzaleen kasuan («Atlanta, 1996: mila dolar galdu nituen Renoko kasinoan»). Diarioa zorrotz daramanik, aldiz, apenas topatu du inor Encinas jaunak. Halakoak salbuespenak izaten dira.

– 2008ko abenduan? Vegasen, mozkorkerian zopa eginda. Ia seguru.

Floridatik urrun samar, beraz. Hori ez da guztiz ona.

– Jacksonville ezagutzen duzu?

– Izana naiz noizbait.

– Eta zer moduz…? Alegia, demagun…, zer irudituko litzaizuke Jacksonvillen bazenbiltza egun hartan mozkorkerian?

– Daikiriak izan beharko lukete.

– Barka?

– Daikiriak bakarrik edaten nituen orduan. Ez dakit Jacksonvillen ongi prestatzen dituzten. Gehiago da Miamiko kontua hori, ala? Badakizu, la mentirita bezalaxe…

– La mentirita?

– Kuba-libreari horrela esaten zaio Miamin. Baina gezur gizenak gustatzen zaizkizu zuri, bistan denez.

Guztiz sartzen da soslaian. Ezin dio ihes egiten utzi. Argazkia erakusteko tenorea dela iruditu zaio. Patrikatik atera du, Ama Birjinaren estanpa zahar preziatua balitz legez.

– Bi seme-alaba ditu, zazpi eta hamabi urtekoak. Hamar urte daramatza espetxean, horietatik sei heriotzaren korridorean.

Familia-argazki zoriontsua da, apur bat desenfokatua, baina kondenatuaren irribarre zabala berdin ikusten da besoetan duen umeak iletik tiratu arau.

Eskuetan hartu du argazkia.

– Ekintza on bat egingo nuke, beraz. Ziur errugabea dela?

– Ez luke euli bat ere hilko. Segada bat jarri zioten… Amarru hutsa.

– Eta denok dakigu amarruak amarruekin konpontzen direla, ezta?

– Jakin dezaket gutxienez ze izen duen?

– Hori ezin dizut esan.

– Izenik gabeko norbait, soldadu ezezaguna bere hilobian legetxe…

– Sentitzen dut.

– Eta ziur zaude hori nire gain hartuko banu libre aterako litzatekeela bera?

– Badakit hainbeste, urte mordoska daramat honetan.

– Ez dut zure profesionaltasuna auzitan jartzen… Hala ere, hau da benetan zure lana?

Kafea amaitu eta errefusatu egin du diner-eko zerbitzariak gehiago eskaini dionean. Encinasek ironia arrasto bat sumatu du haren begietan: «Ezin duzu zeure buruaz beste egin txizalarria baduzu». Zalantza une baten ondoren, sinatu egin du aitorpena. Animatuago dirudi Golden Gate zubira itzultzeko ordua dela deliberatu duenean. Gau trinkoa da jada biak Encinasen Chevroletean sartu direnean: berak ekarri du eta berak itzuliko du jauzi egingo duen zubira.

– Ez duzu deus egingo nire suizidioa eragozteko?

– Ez dagokit niri erabaki hori. Bizitzak balio duena estimatzen dut, baina neurrian. Azken puntua jartzea ere gure eskubidea dela uste izan dut beti.

– Horixe pentsatzea komeni zaizu. Baina alukeria egingo nizuke orain damutu eta nire burua ez botatzea erabakiko banu, oker nabil?

– Ez hainbeste. Pentsatu ondo: nire gaua ez litzateke etekinik gabea, bizitza salbatuko nizukeelako… Ez da bat egunero etxera joaten inori bizitza salbatuta.

– Pagotxa, beraz: edo ni salbatzen nauzu, edo kartzelan dagoen errugabea. Zu beti irabazle. Samaritar on bat, ni behiala sorosle izan nintzen moduan. Damutuko banintz, ordea, berriro hasi beharko zenuke beste norbaiten bila eta agur sos gizenei… Alukeria galanta egingo nizuke, baiki…

– Badakizu zenbat jendek jauzi egiten duen urtero zubi honetatik?

– Entzunda daukat. Azpian sare bat jartzekotan direla ere bai.

– Ba hori. Denbora kontua litzateke beste bat aurkitzea.

– Asko dira…?

– Asko…

– Damutzen direnak, esan nahi nuen.

– Behin bakarrik gertatu zait. New Orleansen.

– Ezagutzen dut. Klima bero eta hezeak burua nahasten dizu han. Santeria kontuak ere soberaxko, nire gusturako.

Iritsi dira zubiraino. Encinasek ahultasun une bat izan du. Zer edo zer esateko premia. Biharko egunez bere buruaren zurigarri izango den zerbait, agian.

– Badakizu ez daukazula zertan hau burutu.

– Nirekin ez duzu huts egin… Burugogorra naiz, harroa eta zu bezain samaritar ona. Hiru arrazoi hartutako erabakiari eusteko.

Bostekoa eman diote elkarri. Muinora igo eta infragorridun kataloxekin zain geratu da Encinas. Golden Gate zubia ez da munduko lekurik onena: litekeena da hilotza ez agertzea. Hori arazo bat izan daiteke. Nola jauzi egin duen ikusi ondoren –neurritasuna traizionatu gabe–, zurrunbiloak irentsi du. Four Seasons hotelerantz abiatu da gero Encinas, suizidari zigarro baten otoitza eskaini ondotik. Bertan ostatu hartuta zegoen gizasemea, eta bertan utzi beharko du konfesio gutun sinatua, poliziak aurki dezan.

Ordu horixe da: goizegi berandu izateko eta beranduegi goiz izateko. Hutsik daude oraindik sorosleen hondartzako postuak. Besteak lo dauden bitartean, lan egitea gustatzen zaio Encinasi. Berezi sentiarazten du horrek.

Harkaitz Cano. Nobelagile (Twist, Fakirraren ahotsa) eta ipuingile bezala ezaguna (Neguko zirkua, Beti oporretan), diziplina ezberdinen arteko bidegurutzeen zale izan da betidanik. Eszenarako zein euskal talde eta bakarlari askorentzat idatzi ditu testuak. Sylvia Plath, Hanif Kureishi, Anne Sexton edo Allen Ginsberg bezalako egileak euskaratu ditu. Bere lana dozena bat hizkuntzatara itzulia izan da.

Temas

Euskera