https://static.elcorreo.com/www/menu/img/zurekin-desktop.jpg

Sariak eta poza

Azken urteotan zenbait sari jasotzeko aukera izan dut, eta harritu egin naiz, saria dela-eta, komunikabideren batean elkarrizketa egin izan didatenean, sariarekin pozten ote nintzen galdetu izan baitidate behin baino gehiagotan

Gizon bat, idazten./Rafael Lafuente
Gizon bat, idazten. / Rafael Lafuente
ARITZ GORROTXATEGI

Deigarria da gurean sarien eta pozaren artean dagoen desoreka modukoa. Azken urteotan zenbait sari jasotzeko aukera -eta zortea- izan dut, eta harritu egin naiz, saria dela-eta, komunikabideren batean elkarrizketa egin izan didatenean, sariarekin pozten ote nintzen galdetu izan baitidate behin baino gehiagotan. Halakoei galdera erretorikoak esaten genien lehen, baina orain, nonbait, ez dago hain garbi. Izan ere, badirudi ez dagoela garbi sariduna poztu behar ote den. Azken hamarkadan Euskadi Sarien harira sortutako tirabirek laino beltz moduko bat ekarri dute 'sari' kontzeptuaren beraren gainera, eta susmoa dut horrek izango zuela zerikusia kazetariek egindako galdera bitxi horretan, alegia ea pozten ote nintzen. Poztuko ez nintzen ba!

Txikitatik egin izan dut kirola, oraindik ere egiten dut, nahiz oraingoa gehiago den ariketa fisikoa kirola baino, eta oso barneratua daukat kirolaren lehia. Nahi adina topiko zerrenda daitezke kirolaren gainean, baina zenbait ikasgai garrantzitsu ikasteko balio du bederen -Camusek horretaz ere ohartarazi zigun: «Azkenean moralari eta gizakien betebeharrari buruz ziurtasun handiagoz dakidan hori, futbolari zor diot»-. Kirola ere ez da zientzia zehatza, batez ere taldekako kirolen kasuan. Ez du beti onenak irabazten. Baloiaren edo pilotaren jabetzak ez du garaipena bermatzen, eta zenbaitetan atzean itxita jokatu duen taldeak sari borobila jaso dezake txiripaz, zorteak ez baitu zeregin makala jokatzen. Erasokor aritu daiteke talde bat, edo babesari lehentasuna eskaini. Horrek ematen dio, hain zuzen ere, gatza eta piperra. Kirolean irabazten bezainbeste ikasi behar da galtzen. Azken batean, beti dago beste partida bat, beste txapelketa bat, beste hasiera bat… Bizitzak aurrera darrai, eta beste hainbeste kirolak. Partida galtzen duen jokalariak irrikaz itxaroten du hurrengo lehia, arantza kentzeko, emaitza hobea izango den esperantzaz. Pertsona arruntak ere halaxe begiratu nahi izaten dio biharamunari.

«Eta nik errealitatea deritzot ez balantza batean neurgarria denari, nire baitan pisua duenari baizik», zioen Saint-Exupéry 'Citadelle' liburuan. Literatura, halaber, ez da diziplina zehatz eta objektiboa. Ez da matematika. Subjektibotasunak pisu handia du, esan nahi baita geure baitako pisuak. Ez dago testu on baten definizio zehatzik: testu on batek izan beharko luke horrela eta horrela, zuria ala beltza… Normalean, alderantzizkoa izaten da prozesua. Testu bat gustuko dugu, eta, gustu horretan oinarrituta, eredutzat jartzen dugu, haren aldeko argudioak bilatzen ditugu, kritika onak egiten dizkiogu. Hala ere, literaturan eredu baliagarri asko eta orotarikoak daude. Batak ez du bestea kentzen.

Literatur lehiaketez ari bagara, epaimahai batek erabakitzen du nori eman saria. Baina, kontuz, gauzak dauden bezala, pentsa baitaiteke epaimahai hori togadun legelariz osatua dagoela. 'Epaimahaia' esaten diogu, baina irakurleak dira, eta askotan baita idazleak ere. Honenbestez, arestian esan bezala, epaimahai horren gustuen araberakoa izango da lan saritua. Saritu zezaketen beste norbait. Are gehiago, beste pertsona batzuk egon izan balira epaimahaian, agian gauzak asko aldatuko ziren. Eta kirolean bezala, batzuetan irabazi egin daiteke, eta beste askotan galdu. Literaturaren inguruan zori asko dago, onerako zein txarrerako; baita bizitzan ere. Idazle batek hamar milaka sal ditzake liburuak; beste batek, berriz, banaka. Portzentualki, horrenbestekoa al da liburu bien kalitatearen artean dagoen aldea? Kontrako adibideak ez dira gutxi literaturaren historian; gutxi saldu ziren zenbait liburu eredugarriak dira gaur egun. Idazleari eskatu beharrekoa da ahalik eta testu onenak idaztea. Gainerakoa, ez dago bere esku. Azken batean, jolas serio bat da literatura.

Gero ere badira sarietara aurkezten direnak eta haietara aurkeztu gabe saria jasotzen dutenak. Zoria halakoxea baita. Onartzea edo ez onartzea idazlearen erabakia da. Bitxia iruditzen zaidana da poza arrazoitu behar izatea halakoetan.

Temas

Euskera

Contenido Patrocinado

Fotos

Vídeos