https://static.elcorreo.com/www/menu/img/zurekin-desktop.jpg

Farmazia tropikala, bideoartearen eta mugimendudun irudia lengoaia artistikoaren erakusketa, Guggenheimen

Farmazia tropikala, bideoartearen eta mugimendudun irudia lengoaia artistikoaren erakusketa, Guggenheimen

Lanak hiru bideo batzen ditu, Guggenheim Bilbao Museoko 103 aretorako berariaz pentsatu den multzo batean

EL CORREO

Ekainak 23 arte, Guggenheim Bilbao Museoak Allora & Calzadilla: Farmazia tropikala erakusketa hartuko du Film & Video aretoko 2019ko erakusketa-programaren baitan. Gune horretan, bideoartearen, ikus-entzunezko instalazioaren eta mugimendudun irudia lengoaia artistiko gisa darabilten piezak aurkezten ditu Museoak. Oraingo honetan, erakusketak Jennifer Allora (Filadelfia, AEB, 1974) eta Guillermo Calzadilla (Habana, Kuba, 1971) artisten hainbat obra eskaintzen ditu; biek ala biek 20 urtetik gora daramate elkarrekin lanean, eta arte-praktika garaikideen funtsezko erreferente dira.

San Juan (Puerto Rico) hirian egoitza duen bikote honen obra bideoinstalazioaren, performancearen eta eskulturaren arteko bidegurutzean kokatzen da. Farmazia tropikala lanak hiru bideo batzen ditu, Guggenheim Bilbao Museoko 103 aretorako berariaz pentsatu den multzo batean. Hautaketa honek agerian jartzen du Allora eta Calzadillak Puerto Rico irlan egindako proiektuen funtsa eta aniztasuna; hainbat ikuspuntu baliatuz ikertzen dute lurralde hori, kultur historiaren, ekologiaren eta geopolitika globalaren arteko harremanak auzitan jartzeko.

Erakusketari izenburua ematearekin batera, Kanpaia, hondeamakina eta farmazia tropikala (The Bell, the Digger, and the Tropical Pharmacy, 2013) proiekzioak modu ikusgarrian dokumentatzen du farmazia laborategi baten eraisketa barrutik; hain zuzen ere, Puerto Ricon behin-behinean ezarritako enpresa estatubatuar baten jabetza zen eraikin hori. Jazoera horrek agerian ipintzen du lurralde horren ahulezia materiala; izan ere, AEBrekiko estatu «libre elkartu» edo «ez-inkorporatu» gisa duen estatus kolonial bereziak ezaugarritzen du. Era berean, instalazioen eraisketa geldiezinak eta hartarako erabilitako makineriak gogora dakarte kapital-ihesaren erritmo frenetikoa zor-krisi larriak jotako lurralde horretan.

Antolatzaileen arabera, gainera, Farmazia tropikalak, bere izenburuarekin, Karibeko berezko bioaniztasunak gizakien erabilerarako duen potentzial itzela iradokitzen duen arren, berebat azpimarratzen ditu, ironiaz, osasun-gabeziak eta laguntza humanitarioaren falta, Karibeko herrialdeak jasan dituen hondamendi metereologikoen ostean, zeinak batu baitzazkio lurraldearen kolapso finantzarioari. Bideoan, artistek ordezkatu egiten dute hondeamakinaren pala kanpai batekin, eta hala, eraikinaren suntsiketa soinu-performance bitxi bilakatzen da. Arkitektura behera datorren heinean, kanpaiak seinale bat igortzen du, gogora ekartzen duena akaso dei bat, garai aldaketa bat, gertaera goibel bat edo ingurumen-alarma pizten duen ahots bat.

Poema kaotikoa

Proiekzio hori Izerdi-guruinak, izerdi-lurrak (Sweat Glands, Sweat Lands, 2006) lanarekin tartekatuko da; Solomon R. Guggenheim Museum-en Bildumako artelana da hori, eta René Pérez Joglar musikariarekin elkarlanean sortu zuten. Residente Calle 13 ezizenez da ezagunagoa artista hori, eta pop latinoko figura entzutetsua izateaz gainera, 25 Grammy sari irabazi ditu azken urteetan. Eszena labur eta misteriotsu batek espazio erdi-eraiki eta erdi-abandonatu batera garamatza: haragia erretzeko egitura prekario bat dago, bertan lechonera izenez ezagutzen dena, eta haren ondoan auto bat, barbakoa-tornu baten modura funtzionatzeko aldatutakoa, patxadaz erretzen ari den gizon bat barruan duela. Autoko azeleragailuari eraginez, pertsona horrek gurpilaren ardatzean sartutako txerri bat birarazten du, soinu-bandan Residente artistek idatzitako poema kaotiko bat errezitatzen entzuten dugun artean. Herri hizkerari dagozkion esapidez josita dago testua, eta prozesu organikoekin nahasten diren irudiak iradokitzen ditu.

Primitibismoaren eta globalizazio ekonomikoaren gomutak nahasi egiten dira animalia-pertzepzioari, tropikoari eta bertako ekosistema hauskorrari eragiten dioten krisi anitzei dagozkien begitazioekin. Autoaren motor zaharrak egiten dituen zaraten erritmoak erabat markatzen du eszena bitxia, eta bisualki erabat betetzen du protagonistetako bakoitzak sortzen duen keak: autoak, gidariak eta txerri erreak.

Paisaia suntsituaren erdian

Bi obra horiek Epemuga (Deadline, 2007) lanarekin txandakatu, eta harekin etengabeko elkarrizketan jarduten dira; George urakana San Juanetik igaro ostean egindako 16 mm-ko filma da. Palmondo-adar bat agertzen da, bi palmondoren artean larri zintzilik airean. Kometa-hari ikusezin batetik zintzilik, adarrak desafio egiten dio grabitateari bere erorketa geldian, eta denbora-tarte bitxia sortzen du paisaia suntsituaren erdian.

Farmazia tropikala osatzen duten hiru lanak, esan bezala, Jennifer Allora eta Guillermo Calzadillaren modus operandiaren adibide dira; izan ere, eguneroko objektuen funtzioak eraldatu, nahasi eta berrasmatzen dituzte larrialdi-egoeren testuinguruan. Haien bulkada eraldatzaileaz, obra hauek etsipen materialari emandako erantzuna dira, eta esperantza berpizteko saiakera gisa uler daitezke. Ez ezazu pentsa eta anima zaitez erakusketa honetaz gozatzera.

Temas

Euskera