https://static.elcorreo.com/www/menu/img/zurekin-desktop.jpg

Euskal pilotaren modalitaterik zaharrenetariko bat Kultur Ondasun Inmaterial izendatu nahi dute

Euskal pilotaren modalitaterik zaharrenetariko bat Kultur Ondasun Inmaterial izendatu nahi dute
El Correo

Laxoa Nafarroan jokatzen da gehien, eta hango gobernuak, hain zuzen, abiatu du kirol hori Kultur Ondasun Inmaterial (KOI) izendatzeko prozesua

AMALIA IBARGUTXI

Laxoa pilota jokoaren aldaera zaharrenetarikoa da. Garapen zein garrantzi handiena XVIII. eta XIX. mendeetan izan zituen, Euskal Herri osoan jokatzen baitzen, baita Errioxan eta Aragoiko hainbat lekutan ere. Gerra Zibilaren ostean, beste hainbat ohiturarekin batera, galdu egin zen. Egun, Nafarroan jokatzen da gehien, eta hango gobernuak, hain zuzen, abiatu du kirol hori Kultur Ondasun Inmaterial (KOI) izendatzeko prozesua.

Malerrekan eta Baztanen jokatzen da, Donezteben, Iruritan, Arraiozen edota Oizen. Laxoa Elkarteak proposatuta hasi dute joko hori babesteko prozedura. Ikuspegi inmaterialetik, laxoa jokoa Nafarroarentzat garrantzi berezia duen ondasun bezala jaso dute, duen berezitasunagatik nahiz bizirik mantendu dutelako bizilagunek. Gainera, «pilota jokoaren antzinako modalitatea da, soilik Foru Erkidegoan bizirik biziraun duena, eta, bestetik, jokoaren praktika erkidegoko transmisioaren adierazpen bizia, sustraitua eta partekatua da», Foru Erakundeak adierazi duenez.

Laxoa jokoari «eskularrua» ere deitzen diote. Plaza librean jokatzen da, eta lau pilotarik osatutako bi talde aritzen dira aurrez aurre. Sakea harri finko edo plazaren alde batetik egiten da, eta jokalariek, modalitate honetako larruzko eskularru berezkoak jantzita, pilota zuzenean botatzen dute tantoa edo marra lortu arte. Laxoan pilota-soroetan jokatzen zuten garai batean, herritik kanpo. Gero, hiri-barrutiko plazetan jokatzen hasi ziren. Herrietako plazetan ere aritzen ziren, baita eliza atari eta elizetako hormen kontra ere.

Biziraupen zaila

Euskal pilotaren arloko beste joko batzuen antzeko ezaugarriak ditu, hala nola bote luzea, errebotea edo paxaka. Euskal pilotaren eremutik kanpo, badira oso antzeko bestelako modalitateak Espainian (Valentzia edo Lanzarote), Europan (Frantzia, Belgika, Holanda eta Italia) eta Amerikan (Mexiko, Kolonbia, Ekuador edo Argentina).

KOI izendatzeko eskaeraren atzean arrazoi ugari daude. Horietako bat, jokoaren biziraupen zaila, bere ezaugarri batzuen ondorioz. Adibidez, lurralde-eremu gutxitan ezarrita egotea, jokalari gutxi izatea, arauak konplexuak izatea, alboko eraikinei edo jokatzeko lekuei kalteak eragitea, eta beharrezko tresnak fabrikatzen dituzten artisauak pixkanaka desagertzen joatea.

Laxoa Kultura Intereseko Ondasun Inmaterial (KOI) aitortzeko espedienteari hasiera eman ondoren, Kultur Ondareari buruzko Foru Legean jasotako prozesua irekiko dute Laxoa babesteko erregimena aldi baterako aplikatuz. Foru Administrazioak 20 hilabeteko epea izango du prozedura ebatzi eta jakinarazteko.

Temas

Euskera
 

Fotos

Vídeos