https://static.elcorreo.com/www/menu/img/zurekin-desktop.jpg

Eiffel dorreak argi eta soinu ikuskizun batekin ospatuko du bere 130 urteurrena

Eiffel dorrea./
Eiffel dorrea.

Parisen 1889. urteko Nazioarteko Erakusketaren harira eraiki zuten dorre ospetsua

UNAI SARRIUGARTE

Eiffel dorreak bere 130 urte bete zituen pasa den martxoaren 31an. Hori dela bide, argi eta soinu ikuskizun ikaragarria prestatzen ari dira bere urteurrena ospatzeko. Burdinezko egitura aurkezten duen dorre honek Eiffel, Koechlin eta Nouguier ingeniari frantsesek diseinatu zuten eta Alexandre Gustave Eiffel eraiki zuen Parisko 1889ko Nazioarteko Erakusketarako.

324 metrotako garaiera du eta 10.000 bat tonatako pisua. Berez dorreak 350 metro eduki behar zituen, baina, bizilagunak beldur ziren ez ote zitzaien gainera etorriko, eta azkenean garaiera gutxitu egin zen 302 metrora. Eraikinaren azkeneko 24 metroak geroago gehitu ziren telebistako antena bat bertan kokatu zutenean. Azpiegituraren eraikuntzan 200 langilek hartu zuten parte eta 18.038 burdin atal elkartu behar izan zituzten, 2,5 milioi buloi erabiliz.

1889. urtean zerbait berezia egin nahi zuten Parisen eta Frantziako Iraultzaren ehungarren urteurrena handikiro ospatzeko 'Erakusketa Unibertsala' antolatzea otu zitzaien. Nazioarteko erakusketa nagusi hartan munduko markaren bat ezartzea egokia iruditu zitzaien eta, hortaz, 300 metroko dorrea eraikitzea erabaki zuten. Bere garaian Eiffel Dorrea munduko dorrerik handiena izan zen, New Yorkeko Empire Estate zeru-harraskaria burutu zuten arte.

Azpiegitura hau garaiko artisten iritziaren kontra eraiki zen, hauek «burdinazko munstrotzat» hartu baitzuten. Edonola ere, egun Frantzia eta Parisko ikur nagusi bilakatu da. Munduko monumenturik ikusienetakoa da. Bertan, egun 500 pertsonak egiten dute lan.

Alexander-Gustave Eiffel ingeniaria izan zen maisulan horren aita. Eiffel dorrearen proiektuaz gaindi nazioarteko hainbat proiektuetan hartu zuen parte ingeniariak: askatasun-estatuaren armazoian edota Nice-ko behatokiko kupulan besteak beste.

Intelektualak, proiektuaren kontra

1887.eko urtarrilaren 14ean intelektual batzuen eskutitza argitaratu zen 'Le Temp' egunkarian obra hura gaitzetsiz. Alexandre Dumas, Charles Gunod, Guy de Maupassant eta beste zenbait intelektual ziren protesta haren bultzatzaile. Hala eta guztiz ere, lanei hasiera eman zitzaien eta 1887.eko ekainaren 30ean altzairuzko habeak ipintzen hasi ziren.

26 hilabete iraun zuten Eiffel Dorrearen eraikitze lanek. Obran goritutako errematxeen bidez lotu zituzten elementuak. Guztira 1.050.000 errematxe inguru erabili ziren obra burutzeko.

Dorreko igogailuek buruhausteak sortu zizkioten Eiffeli. Berak Otis konpainia amerikarrarenak ipini nahi zituen, baina teknologia frantsesaren zaleak ere baziren. Azkenean, lehen solairuraino igogailu frantsesak instalatu zituzten, eta handik gailurrerainokoak igogailu amerikarrak izan ziren

Dorre hura eraikitzeko 6,5 milioi franko bideratu zituzten. Pariseko Udalak lurrak doan eman zituen eta Frantziako Gobernuak milioi eta erdi frankoko diru-laguntza eskaini zuen. Gainerako dirua, berriz, Gustave Eiffelek jarri zuen.

Dorrearen lehendabiziko urtean bi milioi pertsona inguruk bisitatu zuen dorrea. Harrezkero, hortxe dirau zutik eta lirain Paris hiriaren ikur nagusi den burdinazko Eiffel dorreak. 300 milioi pertsona baino gehiago pasa dira dorretik bere 130 urte hauetan.

Temas

Euskera