https://static.elcorreo.com/www/menu/img/zurekin-desktop.jpg

Beti abiapuntuan

Autogobernua berritzeko lantaldea aspalditxotik ari da aurrera egin guran, baina nekez. Jatorrizkoak dira alderdi ezberdinen arteko ezadostasunak, Euskal Herriaren izaera nazionalari buruzkoak ez ezik etorkizunari begira lortu beharrekoen ingurukoak

Autogobernua berritzeko lantaldea./Blanca Saenz de Castillo.
Autogobernua berritzeko lantaldea. / Blanca Saenz de Castillo.
JOSEBA ARRUTI

Estatutu berriaren hitzaurreak ondorengoaren neurria emango du. Horregatik dabiltza alderdiak dena ondo zehaztu nahian, kontzeptu guztiak behin eta berriz aztertu eta hitzak kontu handiz aukeratzen. Nahiz eta batzuen eta besteen mugak eta marra gorriak lehenagotik aski ezagunak izan, azkenaldiko gordinen nabarmendu dira egunotan, gutxieneko partekatuak posible izango ote diren beste behin zalantzan jartzeraino. Lantaldea giro politiko orokorrak baldintzatuta dago, eta ez onerako. Abiapuntuko jokoa agerikoa da. Euskal gizartearen gehiengoaren asmoak, aniztasunari zor zaizkion orekak eta errealismo politikoa uztartzeko saiakeran ari da EAJ, eta Ahal Dugu dauka horretan gertuen. EH Bilduk beti eskatuko du jeltzaleek baino gehiago, hala dagokiola uste duelako, beste inor baino abertzaleago agertu nahi horrek etekinen bat emango diolakoan. Beste aldean, PSE-EE eta PP, bakoitza bere eran eta neurrian, oraingoari eusten saiatuko dira, sakoneko ia edozein urrats gehiegizkotzat jotzen.

Ciudadanos-ek Eusko Legebiltzarrean ordezkaririk ez duen arren, bere mamua aldioro agertzen zaie popularrei, inkestak plazaratzen direnero gutxienez. Eta lehendik ere autogobernuan sakontzearen aldekoak inoiz izan ez direnez, ezezkoan gotortu dira zeharo, era guztietako ohartarazpenak eta mehatxuak baliatuta, Kataluniari ezarritako 155. artikulua aipatzeraino. Estatu mailan ahul badabil, PP ia garrantzirik gabekoa da Euskadin eta, beste ezer eskaintzeko modurik ezean, espainiartasunaren defendatzaile sutsu agertuta gizendu gura du. Lehia horretan, baina, askoz are arduragabeago dabil Rivera, demagogiaren eremuan inor baino urrutiago barneratuta. Beraz, horri dagokionez popularrek beti izango dute Ciudadanos aurretik: Kontzertu Ekonomikoa pribilegiotzat hartuta, euskara muturreraino gutxietsita, arlorik garrantzitsuenetako eskuduntzak Madrili itzuli eta autogobernua husten saiatuta… Hala, PPk hobe luke espazio propio ahalik eta eraikitzaileena lantzea eta zubigintzarako aukerei muzin ez egitea, ukazioaren lasterketak ez duelako inora eramango eta, gainera, helmugan beti izango delako bigarren.

Sozialistak ere ataka larrian daude. Pedro Sánchez-en itzulerak iaz eragindako aurreikuspenak ez dira edukiz bete —zehaztasun falta delako eskaintzen duena—, eta PPren alternatiba modura agertu ezinik jarraitzen du. Euskadiri begira nolabaiteko aitortza nazionalaren alde agertzen da, baina kultur mailakoa baldin bada, balio juridikorik gabekoa eta politikoki ahalik eta mugatuena. Baina hortik jota, Gernikako Estatututik ia beste inora joaterik ez dago, batik bat 1979ko itun hori ere guztiz bete gabe dagoenean. Dena den, Jaurlaritzako kide izateak beste maila bateko ardura ematen dio PSE-EEri autogobernua eguneratzeko ahaleginean, bide berriak jorratzeko aukerak aztertu eta zubigintzan jarduteko. Beldurti samar ematen du, baina; kudeaketa soilak asebeteta edo. Ez du arriskurik hartu nahi, ez dago konpromiso historikoetarako gogotsu. Beharbada horrelakoengatik ez da jada ezker ez nazionalistaren erreferente nagusi Euskadin, besteak beste lotuegi agertzen delako lurralde eredu jakin batekin, aukera bainoago muga denarekin.

EAJk Estatutu berriaren hitzaurrerako proposatutakoa bat dator beti esan duenarekin, eta indarrean dagoenak duela ia lau hamarkadatik funtsean dioenarekin. Hortik aurrera, alderdi abertzalea den aldetik, Euskal Herria Hegoaldean lau lurraldek eta Iparraldean hiruk osatzen dutela adierazten du, egunen batean Euskal Estatu bat sortzea helburu duela. Baina, aldi berean, aintzat hartzen ditu egungo hiru errealitate instituzional berezituak, eta eremu bakoitzeko herritargoak hartutako erabakien aurreko begirunea aldarrikatzen du. Horregatik dira zentzugabeak foru komunitatean esku hartu gura salatuta zenbait alderdi nafarrek egindako kritikak. Ez dagoelako horrelakorik, justu aurkakoa bermatzen duelako jeltzaleen egitasmoak. Izan ere, Espainiako Konstituzioak eta Gernikako Estatutuak jasoa dute hasieratik Euskal Autonomia Erkidegoak eta Nafarroak bat egiteko aukera, prozedura jakin eta bermez betetakoaren bitartez, eta hori orain ukatu nahi izateak lehen biak zalantzan jartzea ere badakar.

Zenbait kasutan oso argi ez dagoen arren, atzera barik helburua aurrera egitea baldin bada, dagoenetik abiatu eta errealitate berrietara egokituta autogobernua nola sendotu aztertu beharko dute eragile guztiek Legebiltzarreko lantaldean. Hala, oinarrizkoan, bitxia litzateke Frantziako Estatuan ere Euskal Herririk badela ukatzea, edo Nafarroarekin lotura berezi bat ez dagoela azpimarratzen tematzea. Alde horretatik, elkarlanerako tresna ahalik eta eraginkor eta zabalenek hiru aldeen mesederako izan behar dute beti. Ez ezer hausteko ez inor menpean hartu edo baldintzatzeko, baizik eta albokoaren erabaki esparrua zeharo errespetatuta interes partekatuko hainbat arlotan elkarrekin ekiteko.

Estatus berri bati begirako edozein akordiok ausardia izan beharko du osagaietakoa; eta, horri estu atxikita, ezadostasunak aniztasunaren aitortzatik kudeatzeko gaitasuna, leialtasuna eta irudimena landu beharko dituzte alderdiek. Posible ezezik dagoeneko errealitate ere badirelako aldebikotasuna edo lurralde eremu ezberdinen arteko lankidetza, mugaz gaindikoa barne. Badago horietan dezente sakontzerik, ezer ukatu gabe eraikitzerik. Bai Espainiako Gobernuaren eta Eusko Jaurlaritzaren zuzeneko harremana elikatzekoetan, hainbat arlotan menpeko izateari utzi eta osagarri izatekoetan, zein lurraldetasunari dagozkionetan.

Abiapuntutik harago joateko ordua da. Ez dago aitzakiarik eraikitzen barik etengabe oztopoak jartzen jarduteko. Aro berri bati heltzeko sasoia da, 70. hamarkada amaierako mugarik gabe, heldutasun demokratikoak ezartzen dituen orekak aintzat hartuta. Eta Europako Batasunean punta-puntako izanda, baita gatazka politikoak bideratzeari dagokionez ere. Gutxienekoetan ados jarrita, aitortzak eta begiruneak elkar aberastuta, balantzaren orratza euskal gizartearen esku utzita. Hauxe da saiatzeko ordua, eskuzabaltasunez ekitekoa, inork bere burua ez baztertzekoa. Eta sasoiz asmatu behar da, gizarteak ez direlako inoren zain geratzen.

Temas

Euskera

Contenido Patrocinado

Fotos

Vídeos