http://static.elcorreo.com/www/menu/img/zurekin-desktop.jpg

«Masaren irudikapena ez da sekula galdu politikaren erretorikan»

Mendizabalek Bilbon erakutsi zuen bere lana duela hiru urte./L.A. Gómez
Mendizabalek Bilbon erakutsi zuen bere lana duela hiru urte. / L.A. Gómez

Asier Mendizabal Artistak, artearen zirkuitu konbentzionaletatik kanpo jarduteko duen modu bereziagatik 'Arte y Mecenazgo" saria jaso du

MIKEL ONANDIA GARATE

Azken urteotan Estatuko eta nazioarteko arte zentro eta bienal entzutetsuenetan erakutsi du Asier Mendizabalek (Ordizia, 1973) arte publikoaren dimentsio formal, ideologiko eta diskurtsiboen arteko erlazioak, iruditeria kolektiboaren narratibak eta bere produkzio artistiko konplexua, historiaren –eta artearen historiaren– berrirakurketak abiapuntu dituena. Elba Benitez galeria madrildarrarekin eta Han Nekens bildumagile nederlandarrarekin batera jaso berri du 'Arte y Mecenazgo' saria. Epaimahaiak Mendizabalek espainiar eszena artistikoaren estimuluan egindako lanaren bikaintasuna saritu du, azpimarratuz haren mintzaira artistiko berritzailea, testuaren, irudiaren eta formaren bat egite etengabearen fruitu.

Irudiek identifikazio kolektiboan duten eragina duzu ikergai. Zein modutan lagundu dezake arteak (irudi berrien sorkuntzarekin) gizarteko imajinario nagusien bilbeen hariak askatzen?

–Imajinario berriak eratzea eta batez ere hedatzea, irudien oparotasunaren presente honetan, lan ia ezinezkoa dirudi artistontzat. Eta modu batean premiazko ere ez da. Badirudi urgenteago zaigula irudiekiko erlazioa aztertu eta irudiak eraikitzeko modua krisian jar tzea, beti ere artearen tresnak erabiliaz. Iruditeria berri ba t eratzea, beraz, iruditeria onartuak modu kritikoan desplazatzean sortzen dugun eremu berriak eskaintzen duen imajinatzeko aukera baino ez da.

Iraganak orainaldia bezainbeste determinatzen du orainaldiak iragana. Nola uztar tzen dira hauen arteko konexio eta anbiguotasunak?

–Historiaren amaieraren proposamen filosofiko kaskarra nagusitu zen unean heldu zen nire belaunaldia kulturara. Antagonismoen amaiera omen zekarren 90eko hamarkada hartan. Egin kontu ordutik historia egon den ala ez. Ez da harritzekoa gure antsietateetako asko historiografiari lotuta egotea. Iraganetik berreskuratu edo berridatzi daitezke ahaztu edo gaizki ulertutako gertakizunak, baina ez halako justizia historiko bat berrezar tzeko asmoz (ez dagokio hori arteari), baizik eta ahanztura horiek trabatu zituzten etor kizun posibleak imajinatu ahal izateko, gure presentea ongi irakurri ahal izateko eta, ia orakulu moduan edo, etorkizunaren iragarpenak egiteko. Kontua ez da datorrena aurreikusteko aukeran sinestea, artearen jardun bereziari imajinatu ezin ditugun egoerak imajinatzeko gaitasuna aitor tzea baizik.

Hainbat entsegu idatzi dituzu, sarri proiektu artistiko jakinen parte espezifiko legez. Zein paper jokatzen du aparatu testualak zure produkzioan?

–Artea komunikaziotik bereizten duena (poesia du horretan bidaide) esanahiekin duen harremana da. Arteak ez du bilatzen esanahi batekiko korrespondentzia zuzen eta errorerik gabea. Komunikazioak berak badu nahikoa lan horretan, baina arteak korrespondentzia hori nahastea du baldintza. Paradoxa litzateke, beraz, nire idazketari eskatzen diodana: artista moduan idaztea. Nire testua ez da lanaren azalpena ezta osagarria ere. Lanaren beste geruza bat bezala gainjartzen zaio bestela ere geruza ugariz konposaturiko proposamenetan, erreferentzia desberdinen arteko lotura ez ageriko eta inprobableak iradokiz, elementu formalekin egiten dudan modu berean.

Eta nola kontzebitzen duzu forma (artelanaren irudikapen materiko eta plastikoaren dimentsio estetikoaren zentzuan ulertuta) diskurtso artistikoaren baitan?

–Elementuen arteko sintaxi nahiko antzekoa darabilt bi jardunetan eta horien artean. Era nahasian ibiltzen ditut prozesu formaletan egindako aurkikuntzak testuen narrazioen norabidea aldatzeko edo, kontrara, narrazioaren elementuak lan materialaren inplikazioak konplikatzeko. Ez dira beti ordena berean ematen. Berez, mantso egiten dut lan. Denbora luzez ibiltzen ditut elementu mordoxka buruan, koadernotan edo lurrean, hauen arteko harremanak formalki erabaki arte.

«Iraganetik berreskuratu edo berridatzi daitezke gaizki ulertutako gertakizunak»

Euskal eskultura eskolaren azken belaunaldiaren baitan kokatu izan zaituzte. Nolatan eraiki eta garatu da tradizio lokalaren eraikitze hori?

–Hegemonia baten faltan, konpetentzia ez da izan gure belaunaldian erabakigarria, zorionez. Elkarrekiko lan harreman sendoak mantendu ditugu eta belaunaldien artean hedatu, hain zuzen ez zegoelako zer banatu, zer elkarri kendu. Arte erakundeak interesgarri bilakatzen ziren momentuan modu arbitrarioan eten izan dituzte administrazioek; merkaturik apenas egon da gurean, kanpora begira ez bazen; gizartean, beste kultur jardunekiko, gureari autoritate gutxi onartu zaio… guzti hau hala izanik ere, hemen geratzeko hautua egin genuen.

Zilegitasuna

Euskal Herriko eta nazioarteko ezkerraren proiektu askatzaileetan jarri duzu arreta maiz. Nola ikusten ari zara Kataluniako prozesu subiranista, mugimendu sozial, utopiko eta mediatiko legez?

–Duela hamabost urte jende tzaren, masaren irudikapena nire lanaren gai nagusietako bat bilakatzen hasi zenean, maiz kritikatu zidaten anakronismo nostalgikoa zela nirea. Handik gutxira ikusi zen politikaren erretorikan masaren irudikapenak inoiz ez duela galdu toki nagusietako bat. Arabiar plazak edo Madrilekoak ekarri ziguten hori gogora eta orain, jendetzarekiko mesfidantza eta herra historikoa errepikatuz, fiskaltzak egindako Kataluniakoaren deskribapen juridikoan, "turba" eta "muchedumbre" bezalako hitzak erabili ditu. Irudikapen horren balioa da politikoki jokoan dagoena, momentu historiko erabakigarri guztietan legez. Subjektu politiko gisa, jendeak kalean bere zilegitasuna sortzeko gaitasuna du, eta legitimitate juridikoen gainetik, zilegitasun horixe sortu du jendeak egunotan Katalunian.

Hezkuntzarekin erlazionatutako zenbait proiektutan parte hartu duzu. Zelan uler tzen duzu artearen eta hezkuntzaren arteko erlazioa?

–Egun, artearen akademiak beste jakintza esparrutatik eskuratu nahi izaten du halako sinesgarritasun bat, berez arteak jakintza esparru konkretu bat eratuko ez balu bezala. Horixe lantzen aritzen naiz hezkuntzan: artearen ezagutza prozesuak aztertzen eta sortzen.

Zein eta nolakoa uste duzu behar duela izan instituzio publikoen egitekoak artearen bultzada, produkzio eta zabalkundean?

–Arteak behar dituen denbora epeak eta oportunismo politikoarenak ez datoz bat. Eraiki izan diren aukera instituzionalak gurean beti izan dira hauskorrak, ulertu ez delako errentagarritasun sinbolikoa, etortzekotan, epe luzean bakarrik datorrela. Zentzu horretan ez dut esperientzia onegirik izan gure herriko instituzio askorekin.

Temas

Euskera

Fotos

Vídeos