http://static.elcorreo.com/www/menu/img/zurekin-desktop.jpg

Balea Zuria, euskal poesiako argitaletxe berria

Balea Zuria, euskal poesiako argitaletxe berria

Felipe Juaristik, Aritz Gorrotxategik, Juan Ramon Makusok eta Pello Otxotekok irabazi asmorik gabeko proiektu ausarta aurkeztu dute

IRAITZ URKULO

Felipe Juaristik, Juan Ramon Makusok, Pello Otxotekok eta Aritz Gorrotxategik osatzen dute Balea Zuria argitaletxea. Laurak ari dira editore-lanetan. Hala, pertsona bakarrak erabaki ordez, taldean hartzen dituzte erabaki guztiak.

‘Balea Zuria’ ahoskatzearekin batera, Leviatana, Moby Dick, itsasoa… datozkigu gogora. Oso irudi iradokitzailea da, zalantzarik gabe. Hasieratik asko gustatu zitzaien izena, eta «argitaletxearentzat ikur egokia» dela uste dute. Gainera, logoa Imanol Larrinaga artista durangarrak sortu du eta, haien iritziz, «esku ezin hobea du horrelakoak marrazteko».

Abiapuntua

Hamar urte daramatzate Durangon eta Donostian ‘Poesia eta pentsamendua’ jardunaldiak antolatzen eta, haien esanetan «oso esperientzia aberasgarria» izan bada ere, «zerbait natural bezala» ikusi zuten argitaletxe bat sortzea, «bilakaera moduko bat bezala». «Eman dezagun beste pauso bat», proposatu zioten elkarri. Balea Zuria da horren emaitza, poesiako argitaletxe berria, nahiz eta etorkizunean saiakera laburrak kaleratzeko asmoa ere baduten.

«Poesia liburuek behera egin dute eta horrek esan nahi du aukera eta leiho gutxiago daudela»

Nagusiki genero poetikoa lantzeko arrazoia sinplea da: laurak poetak dira. «Hobekien ezagutzen dugun esparrua denez, horretan jarri nahi ditugu indarrak». Bestalde, egia mingarri batez kontziente dira: «Poesia liburuek behera egin dute kopuruan, eta horrek esan nahi du aukera eta leiho gutxiago daudela». Beraien proiektuak euskal literaturaren barruko hutsune hori bete eta euskarazko poesiaren eskaintza handitu eta zabaldu nahiko luke.

Filosofia

Ez ditu errentagarritasunak kezkatzen, Balea Zuria irabazi asmorik gabeko egitasmoa baita, denbora librean aurrera eramango duten lan boluntarioan erabat oinarritzen dena. Baina, hala ere, bideragarritasuna ezinbestekoa dute. Zorionez, «teknologia berriei esker asko merkatu da liburuen kostua». Alde horretatik, funtsezkotzat jotzen dute «liburuen agerikotasuna». Liburu-dendetan egoteaz gain, «ekitaldiak eta errezitaldiak» antolatu nahi dituzte, «liburuei bizitza eman».

Poesiak irakurle gutxi duela aitorturik, apur horiek ‘zaintzeko’ konpromiso sendoa hartua dute. Argitaletxearen ibilbidea hasi berri den honetan, jadanik argi dute beren egitekoa: «Liburu ezberdinak eskaini, nortasuna duen ildo bati eutsi eta, aldi berean, ahots ezagunak eta ezezagunak tartekatu».

Irudian, Balea Zuria argitaletxearen editoreak.
Irudian, Balea Zuria argitaletxearen editoreak.

Helburu nagusia «poesiako liburu txukun eta kalitatezkoak ateratzea» izanda, urtean soilik bi edo hiru obra kaleratuko dituzte. Kopuru txikiak mimoz lan egiteko aukera emango die. Izan ere, edukiaz gain, «liburua bera objektu gisa ere garrantzitsua» iruditzen zaie. Horregatik, artisau-lanarekin lotuta, beren argitalpenek «sorpresa txiki bat» izango dutela aurreratu digute.

Luis Garderen olerkiak

Luis Garderen ‘Barbaroak baratzean’ da argitaletxeak kaleratu duen lehen poema-bilduma. Estreinakoa argitaletxearentzat; ez, ordea, autorearentzat. Izan ere, editoreek dioten moduan, «Luis Garde aski ezaguna da gurean, ibilbide oparoko poeta handia da».

Iruñean 1961ean jaioa, gehienbat poesia landu du –nahiz eta 2015ean ‘Ehiztariaren isilaldia’ eleberria argitaratu eta Euskadi Saria irabazi zuen–. Alor horretan emankor eta arrakastatsu aritu da azken hamahiru urteotan. Tarte horretan zazpi obra kaleratu ditu, zein baino zein nabarmenagoa; horien artean, gainera, badira sari garrantzitsuak jaso dituztenak: ‘Oihan nabarra’ (Felipe Arrese Beitia poesia-saria), ‘Gertakarien urtzea’ (Joseba Jaka beka), ‘Unplugged’ (Irun Hiria poesia-saria), ‘Maizter arrotza’ (Blas de Otero-Bilbo Uria poesia-saria), ‘Eremuen birkalifikatzea’ (Xabier Lete poesia-saria)…

‘Barbaroak baratzean’ Garderen zortzigarren olerki bilduma da eta, editoreen esanetan, oraingoan «apustu arriskutsua» egin du. «Eta hori», erantsi dute, «eskertzekoa da». Ezohiko liburua omen da, «landua, sinbolismoz betea, erpin askokoa». Atzo goizean bertan aurkeztu zuten Donostiako udal liburutegiko Mandas Dukearen aretoan.

Dagoeneko lanean dihardute hurrengo liburuekin. Une honetan badituzte «beste zenbait proiektu esku artean», baina argitaletxearen filosofiarekin bat, «poliki-poliki» doaz, inolako presarik gabe.

DK Poesia Lehiaketa

Balea Zuria argitaletxeko kideek, Donostia Kulturarekin elkarlanean, DK Poesia Lehiaketa jarri dute abian. Agerikoa denez, egitasmo hau poesia sustatzeko erakusten duten nahiarekin bat dator.

«Lehiaketa bide interesgarria izan zitekeela» iruditu zitzaien, eta «Donostia Kulturako kideek hasieratik egin zioten harrera ona ideiari». Hala, euskarazko poesia zabaltzeko eta idazle gazteen lanari bultzada emateko asmoz, lehiaketa sortzea erabaki zuten. Hogeita hamabost urte egin gabe dituzten egile berriei zuzenduta dago, poeta gazte eta argitaragabeen akuilu izan dadin.

Parte-hartzaileek gutxienez seiehun eta gehienez mila bertso-lerroko luzera izango duen poesia-lan bat aurkeztu beharko dute. Gaia, errima eta neurria libreak izango dira. Abenduaren 15era arte zabalik egongo da lanak aurkezteko epea. Ondoren, Pello Otxoteko, Eli Tolaretxipi, Aritz Gorrotxategi eta Itxaro Borda poesia-adituek osatutako epaimahaiak izendatuko du irabazlea, 2018ko martxoaren 21a baino lehen.

Irabazleak mila euro gordineko saria jasoko du, eta Imanol Larrinagaren margolan bat ere entregatuko zaio. Baina saririk garrantzitsuena Balea Zuria argitaletxearen eskutik etorriko da, haren konpromisoari esker egile gazteak bere poesia-lana argitaratzeko aukera izango duelako.

Temas

Euskera

Contenido Patrocinado

Fotos

Vídeos